Festiwal Trzech Kultur

Przez setki lat Włodawa była barwnym miasteczkiem, w którym zgodnie współżyły ze sobą trzy wielkie religie - judaizm, prawosławie i katolicyzm. Tragiczne wydarzenia XX wieku (Holocaust, akcja "Wisła" itp.) zmieniły Włodawę. Straciła ona swój wielokulturowy charakter. Teraz jednak mieszkańcy Włodawy powracają do swych korzeni. Najlepszym tego świadectwem jest sukces Festiwalu Trzech Kultur, prezentującego dorobek i tradycje wyznawców trzech wyżej wymienionych religii.

Owocem współpracy Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego z parafią prawosławną p.w. Narodzenia NMP oraz parafią rzymskokatolicką p.w. św. Ludwika jest - zainicjowany przez Muzeum - coroczny Festiwal Trzech Kultur. Impreza ta, z każdym rokiem poruszająca coraz szersze kręgi odbiorców, zyskała już rangę lokalnego wydarzenia kulturalnego, a niebawem z pewnością zostanie zauważona przez ogólnopolskie media i doceniona przez publiczność spoza regionu.

Co roku - tradycyjnie już - we wrześniowy lub październikowy weekend trzy zabytkowe włodawskie świątynie wypełniają się muzyką, śpiewem i gwarem licznie przybywających miłośników Festiwalu. Nie sposób w kilku słowach opisać wszystkich festiwalowych atrakcji i koncertów, jakie dotychczas odbyły się we włodawskiej synagodze, kościele i cerkwi. Spośród samych wykonawców muzyki cerkiewnej należy jednak wymienić chociażby:

» [1999 r.] Chór Męski Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej z Warszawy, posiadający w swym dorobku artystycznym liczne nagrody (I nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Cerkiewnej w Hajnówce) oraz własne wydawnictwa fonograficzne; koncertujący w kraju i za granicą (m.in. w Niemczech, Białorusi, Ukrainie);

» [2000 r.] Zespół Kameralny Cerkwi Prawosławnej świętych Cyryla i Metodego "OKTOICH" z Wrocławia - pierwszy w Polsce chór męski działający przy cerkwi, wykonujący utwory wywodzące się z tradycji bizantyjskiej - począwszy od IX w. do wieku XVII - a także dawne melodie 1-2-głosowe harmonizowane w XIX i XX w. między innymi przez S. Rachmaninowa - oraz wzorce melodyczne powstałe w monasterach Grecji, Bułgarii, Rosji i Polski;

» [2001 r.] Młodzieżowy Chór Prawosławny Diecezji Przemysko-Nowosądeckiej "IRMOS" z Sanoka - dwukrotny laureat Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej w Sninie na Słowacji oraz Festiwalu Kolęd w Terespolu; chór koncertujący w kraju i za granicą, w którego repertuarze znajdują się pieśni liturgiczne ukraińskich kompozytorów, rozśpiew halicki, kijowski, bułgarski i serbski oraz autorskie utwory liturgiczne Marianny Jarej;

» [2001 r.] Chór Młodzieżowy Parafii Katedralnej p.w. św. Mikołaja z Białegostoku, śpiewający głównie podczas nabożeństw, ale także występujący okazjonalnie na koncertach kolęd czy na MFMC w Hajnówce (gdzie wielokrotnie zdobywał pierwsze nagrody oraz wyróżnienia); chór wystąpił też m.in. na spotkaniu ekumenicznym z papieżem Janem Pawłem II w Drohiczynie;

» [2002 r.] Chór Zespołu Muzyki Cerkiewnej z Warszawy pod batutą ks. Jerzego Szurbaka, wybitnego znawcy prawosławnej muzyki liturgicznej; chór mający za sobą sukcesy podczas występów m.in. w Austrii, Brazylii, Finlandii, Francji, Japonii, Niemczech, Senegalu, Szwecji; wiele nagrań radiowych, telewizyjnych i filmowych; nagrania płyt analogowych i kompaktowych oraz kaset audio;

» [2002 r.] Chór Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi z Włodzimierza Wołyńskiego, działający przy Duchownej Szkole Regenckiej Diecezji Włodzimiersko-Wołyńskiej na Ukrainie; koncertujący m.in. w Niemczech;

» [2003 r.] Męski Zespół Wokalny "KAIROS" z Lublina, występujący m.in. na MFMC w Hajnówce, V Nadbużańskich Spotkaniach artystycznych w Hrubieszowie, Koncercie Ekumenicznym w katedrze św. Floriana w Warszawie; zespół ma w swoim repertuarze śpiewy prawosławne, fragmenty liturgii ormiańskiej i gruzińskiej, pieśni hebrajskie, celtyckie i greckie;

» [2003 r.] Katedralny Chór Parafii Prawosławnej p.w. Świętej Trójcy z Hajnówki, powstały w 1942 r., posiadający w swym repertuarze różnorodne pieśni - od monasterskich napiewów do muzyki cerkiewnej XVIII i XIX w.

» [2004 r.] Chór "ICHOS" z Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku, powołany z błogosławieństwa biskupa Jakuba, Ordynariusza Prawosławnej Diecezji Białostocko-Gdańskiej. Od 2001 r. działa przy Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku. W tym czasie wielokrotnie koncertował i brał udział w różnego rodzaju przeglądach i konkursach na terenie całego kraju. Między innymi wystąpił na IX Międzynarodowym Festiwalu Kolęd Wschodniosłowiańskich w Terespolu.

» [2004 r.] Męski Zespół Wokalny Katedry Prawosławnej w Lublinie, powołany z błogosławieństwa arcybiskupa Abla, Ordynariusza Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej. Zespół mający w swym repertuarze pieśni liturgiczne i paraliturgiczne wywodzące się z różnych tradycji Kościoła prawosławnego. Także psalmy, pieśni sakralne i hymny powstałe w okresie od XVI do XX wieku i inne. Zespół występuje pod dyr. Andrzeja Boubleja.

» [2005 r.] Narodowy Zespół Chóralny "Skworuszka" z Charkowa na Ukrainie. Powstał w 1966 r., tytuł "Narodowego" otrzymał w 2000 r. za całokształt swojej twórczości oraz profesjonalne przygotowanie swoich wystąpień. Na swoim koncie ma wiele nagród i wyróżnień. Uważany jest za jeden z najlepszych chórów dziecięcych nie tylko w Charkowie, ale także na całej Ukrainie. Zespół występuje pod kierownictwem Julii Iwanowej.

W ramach Festiwalu Trzech Kultur Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego organizuje także rozmaite ekspozycje i warsztaty związane z prawosławiem, np. wystawa "Prawosławie dziś - na szlaku cerkwi Ziemi Włodawskiej" czy też "I sprawisz szaty święte... na cześć i ku ozdobie" - wystawa szat i tkanin liturgicznych. Dużym zainteresowaniem cieszą się również warsztaty plastyczne dla uczniów gimnazjów i szkół średnich "pisanie ikon i krzyży prawosławnych", umożliwiające młodzieży bezpośredni kontakt z bogatą tradycją prawosławia.

 

12-14 września 2008: jubileuszowy X Festiwal Trzech Kultur

Festiwal od lat ma niezmienną formułę: trzy dni dla trzech kultur i religii, pierwszy dzień - żydowski, drugi - prawosławny, trzeci - katolicki. W tym roku w cerkwi wystąpił z koncertem chór duchownych Diecezji Warszawsko-Bielskiej z Hajnówki pod dyrekcją diakona Marka Maciuka ze słowem o. Michała Nigierewicza wprowadzającym do każdej pieśni-modlitwy.

Słuchacze przed koncertem wysłuchali posłania Metropolity Sawy Zwierzchnika Cerkwi Prawosławnej w Polsce, które zostało odczytane przez Dyrektora Muzeum Marka Bema.

Metropolita wspominał o historii od zarania do dnia dzisiejszego, zwracając uwagę na dobre, radosne i smutne chwile we współistnieniu religii, kultur i narodów. Serdecznie pozdrowił wszystkich twórców i uczestników Festiwalu Trzech Kultur.

Gościem koncertu i festiwalu był Prawosławny Arcybiskup Lubelski i Chełmski Abel, który stwierdził, że ekumenizm naukowy jest mało skuteczny. A potrzebny jest ekumenizm praktyczny, a więc taki, jakiego można doświadczyć w tych dniach we Włodawie. Festiwal jest potrzebny, aby odbudować rdzenną kulturą tej ziemi.

W programie miejsce miała wystawa Fundacji Księcia Ostrogorskiego "Światło ze Wschodu". We Włodawie pokazano około stu pięćdziesięciu fotografii, ikony z Bielskiej Szkoły Ikonograficznej i pokaz slajdów Grzegorza Dąbrowskiego z etiudą muzyczną Jana Smyka. Otwarciu wystawy towarzyszyła promocja ksiązki Anny Radziukiewicz "Na Wschód od Zachodu".

Podczas festiwalu, w prezentacji wystawy pokonkursowej I międzynarodowego Konkursu Wschodniego Pogranicza "Pisanie ikon 2008", można było obejrzeć ikony stworzone przez więźniów z okręgu lubelskiego i rzeszowskiego przy cerkwi włodawskiej.

Na festiwalu pokazano trzy filmy dokumentalne o prawosławiu Jerzego Kaliny ("Prawosławie w Polsce", "Saki św. Dymitra" i "Monastyr na Świętej Górze").

W niedzielę św. liturgia połączona z koncertem pieśni prawosławnych w wykonaniu Chóru Prawosławnego z Kodnia pod dyr. Piotra Czeberkusa odprawiona została przez proboszcza parafii prawosławnej we Włodawie, ks. Jerzego Ignaciuka, w asyście wikariusza, ks. Jerzego Hasiuka. Po zakończeniu św. liturgii wystąpił chór parafii rzymsko-katolickiej Fletnia Pana z Włodawy, który zaprezentował śpiew cerkiewny wyuczony podczas festiwalowych warsztatów śpiewania.

Fotografie z niektórych imprez festiwalowych znajdują się w galerii zdjęć.